H.A.
2010 öncesi arşiv makalelerimizde yazarlarımızın adları, açık isimleriyle yayınlandıklarında makalelerini yeniden tashih ihtiyacı duyabilecekleri ihtimaline nazaran, yazarlarımızın talebi olmadıkça sadece isimlerinin baş harfleriyle paylaşılmaktadır.
“Polemos Pater Panton”
Deyim Yunanca; "Πολεμος Πατηρ Παντου” (Polemos Pater Panton) meali ise “Savaş herşeyin babasıdır/atasıdır.” Deyimin sahibi ünlü Yunan bilge Heraklit’tir. (İraklitos). Bir diğer yaklaşım da,...
Otosefal
Kelime Yunanca; "Aυτοκέφαλος” (Aftokéfalos). Meâlen çevirilecek olursa, "kendi başına” (başına buyruk, kafasına göre iş yapan) mânâsını yükleniyor. İngilizler, özellikle de Yankee’ler bu kelimeyi çok...
Yahudilik, Dünya, Tarih ve Biz
Genelde, bir makâleye "Mâlesef" diye başlamamak lâzım, zira bu “esef”li kelime, içinde, bir boyun eğmişliği, nâçarlığı (bizim yeni Türkçeci entellektüellerimizin deyişiyle umarsızlığı), hattâ zavallılığı...
Bunlar Kelimeler
Awkward kelimesi İskoçya ve Kuzey İngiltere’de ‘yanlış istikâmete dönmüş olma’ mânâsını haiz. Orta ingilizce’de, ‘awk’ diye bir sıfat var ve ‘arkada bırakılan, geride kalan yanlış istikâmet dönüş’...
Holografik Beyin Teorisi – Holobeyin
Karl Pribram nörofizyolojinin dünyadaki en mühim isimlerinden biri. Aynı zamanda beyin cerrahı. Onu özgün kılan ise, bu iki niteliğinden ziyâde fizik, özellikle de quantum...
Maşiah
"Maşiah" - Kelimemiz İbrânîce. İngilizce’ye ‘Messiah’, Fransızca’ya ‘Messie’ (Messi), Almanca’ya ‘Messias’, Arabî’ye ‘El Mesih’, Latince’ye ‘Christus’, Türkçe’ye ‘Mesih’ olarak geçmiş. ‘Mukaddes Yağ ile meshedilmiş olan’...
Yükseliş Üzerine Birkaç Kelâm
Ruhî tekâmülün arayışı içinde bulunan filozoflar, bilim adamları, edebiyatçılar ve siyâset bilimcileri var bu dünyada. Kimileri çok uzaklarda arıyorlar, kimileri yaklaşıyor, kimileri teğet geçiyor,...
Takvimler-Tarihler-Bağlar
‘Acı, 5000 sene evvel bir kraliçenin doğumu, bir başkasının da ölümüyle başladı. Gün soğuk-buz gibi ve aynı gün ateş ve kor gibiydi. 2 Cehennem’in...
Reform: Yine Yeniden
Aşağıdaki makale, "28 Şubat Süreci"nde kaleme alınmıştır. (Akademya)
***
Hıyânet İşleri Başkanı, İslâm’ın (hâşâ) fazla kilolarından arınması, darasının alınması gerektiği şeklinde bir herze yumurtlamış. Tıynetine ve...
Sağdan Soldan Estarabim – Eylül
11 Eylül’le ilgili olarak bir sürü soru ve bilinmeyen var piyasada. Bazılarını da biz soralım: “11-12 Eylül 2001 Yahudi Yeni Yılı’na tekabül ediyordu” diyenler...
Bazı Hristiyanî Mefhumlar
Hristiyanî mefhumları çok sık kullanmasak da, bâzan yazılarımızda veya genel olarak gazete, dergi veya kitablarda geçiyor. Bunlardan bazılarına değinmek istiyorum.
Abbé: ‘Abbe’. Latince ‘Abbas’ kelimesinden...
Yusuf Kaplan İçin Ne Diyoruz?
Yeri geldiğinde vurguluyoruz; bu ülkede hangi ideolojiden olursa olsun, değerli ve güzel işler yapan, emek ve alınterini esirgemeyen, yürekli, haysiyetli ve yüksek seviyeli insanlar...
Tilegramma
Bir kitab yazıldı, adı ‘Telegram’. Yazarı: Salih Mirzabeyoğlu. "Telegram"ın klasik manası, "Telgraf". Εvet, bildiğimiz telgraf. Yunanca; Tile: Uzak ve Gramma: Harf, Yazım mânâsına. Yani uzağa...
Şizofreni
Üç gönüldaşımız ayrı ayrı konularda fakat aynı cevabı gerektiren sualler sormuşlar. Kısaca cevab vermek lâzım.
1-Şizofreni (Skizofrenia) hastalığı, psikozlar arasında kabul edilen bir hastalıktır. Yunanca...
Beelzebub – Çekirge – Vetire
Muhterem Gönüldaşımız Cihangir Şehsuvar’ın mükemmel makâlesini okuduktan sonra yeni bir buud geliştirebilir miyim diye düşündüm. Aklıma birkaç mevzu birden geldi fakat, ‘çekirge’ bahsinden kopmadan...
Deja-vu
Déjà: Fransızca bir zarf. 1265 senesinde kullanıma girmiş. ‘Des’ ve ‘Ja’ kelimelerinin biraraya gelmesinden müteşekkil. ‘Des’ bilâhare ‘De’ye dönüşüyor ve ‘…den, dan’ veya ‘…nın,...
Religious Tolerance, Spiritual…
Başlık üç noktayla devam ediyor yani devamı var: Homosexuality! Hepsini birden tercüme edelim:
Religious Tolerance: Dini Tolerans (Bana Dinlerarası diyalog veya Dinlerarası Hoşgörü gibi şeyleri...
Monofisitler ve Monofisitizm
Monofisitizm ve Monifisitler Hristiyanlık tarihinde çok mühim bir yere sahibler aslında ve tarih Monifisitler’le Katholikler’in ve Orthodokslar’ın büyük mücâdelelerine sahne olmuş. Bu konu, ne...
Alotriofagîa
Αλλότριος (Alôtrios): Yunanca; Yabancı, farklı, başka, diğer, başkasına aid olan
Φαγία (Fagîa): Yunanca; Yeme, yiyiş.
Alotriofagîa: Basit olarak ‘Farklı Şeyler Yeme’ biçiminde tercüme edebileceğimiz bu terim lügâtlerde bulunmayan...
David Bohm (Kuantum Teorisi) – IV
Mânâ (Meaning)
Eğer Form biolojiyle başlıyorsa (ve quantum teorisine öncülük ediyorsa) Mânâ, kesinlikle psikolojiyle başlıyor demektir. Carl Gustave Jung Mânâ’nın rolünü eşzamanlılık (synchronicity) çerçevesinde vurguladı. Buna göre, Form’un ve...
Câzibe
Günümüzde (ve geçmişte de) Fizik teorileri hep aynı noktada zorlandı ve ona ihtiyaç duydu hattâ onun sath-ı mâilinden hiç mi hiç kurtulamadı. El’ân Kemâkan...
David Bohm (Kuantum Teorisi) – III
Bir başka yakıcı mes’ele de şudur; eğer ilimde ‘Mâlûmat’a aktif bir rol verilecek olursa Fiziğin vechesi değişecektir. Bu durum geçmişte birkaç defâ yaşandı. Her defâsında, daha...
David Bohm (Kuantum Teorisi) – II
Mâlûmat’ın sırrı, eşdeyişle, bir olay ufkunda geçen -entropili- bir mâlûmatın mikdarı ile bir Karadelik’in nısf-kutrunda (yarı kutr) geçen bir mâlûmatın mikdarının ilişkisi Beckenstein’ın keşfiyle...
David Bohm (Kuantum Teorisi) – I
David Bohm büyük bir fizikçi, Einstein’ın yakın arkadaşlarından Oppenheimer’ın talebesi. 20. asrın ikinci yarısındaki en mühim düşünürlerden birisi. Fizik, Felsefe, Psikoloji, Dil ve Eğitim...
Arthur Schopenhauer, Acı, Ölüm, Iztırab
Çok değerli bir gönüldaşımızla Schopenhauer konuşuyorduk, paylaşmayı münâsib gördüm. Schopenhauer, bizim deyimimizle cins kafalardan biri, beyni kafatasına sığmayanlardan yani. Alman. Ailesi banker. Meşhur Alman...
Superstrings (Süper Sicimler)
Modern Nazarî Fizik biliminin en mühim mevzularından biri de bu. Sicim nazariyyesi (String theory) çok yüksek seviyede bir teknik mevzu olması hasebiyle ancak Quantum...
Hippocampus
Mühim bir oluşum bu hippocampus. Büyük noro-fizyolog Karl Pribram, Penrose’u da içine alan çok elit bir çevreyi peşinden sürükledi. Daha sonraları da Hippocampus’a taktı...
Tel, Tel, Tel, Entellektüel
Entellektüel deyince benim aklıma ‘Tel, Tel, Tel, Entellektüel’ diye bir ezgi geliyor. Zannedersem, ya Fikret Kızılok’undu ya da Bülent Ortaçgil’in, tam hatırlayamıyorum.
Entellektüel: Kelimenin orijinal...
Gelinen Nihaî Aşama (Kuantum Fiziği) – VI
Günümüzde (ve geçmişte de) Fizik teorileri hep aynı noktada zorlandı ve ona ihtiyaç duydu hattâ onun sath-ı mâilinden hiç mi hiç kurtulamadı. El’ân Kemâkân...
Gelinen Nihaî Aşama (Kuantum Fiziği) – V
SIR ROGER PENROSE
8 Ağustos 1931’de Britanya’da Sussex-Colchester’da doğdu.
Roger Penrose'un akrabaları, Lionel Sharples Penrose ve Margaret Leathes, tib doktoruydular. Tibbi genetikçi olan Lionel, Royal Society’nin...
Gelinen Nihaî Aşama (Kuantum Fiziği) – IV
Belirgin avantajlarına rağmen Quantum alan Nazariyesi hemen (ilk zamanlar) Delik (Boşuk) nazariyesinin yerini alamadı; iki bakış açısı birarada varolmaya devam etti. Hem saha teorisinin...
Gelinen Nihaî Aşama (Kuantum Fiziği) – III
Quantum Alan (Saha) Teorisi’nin Doğuşu
Foton, parçacık olarak teşhis edilmeden evvel, saha olarak bilinen yegane parçacıktır. Böylece, quantum saha nazariyesinin radyasyonla bağlantının ilk anında gelişmiş...
Gelinen Nihaî Aşama (Kuantum Fiziği) – II
Dirac’ın teklifi şuydu;
Pozitif enerjili elektronlar negatif enerji hallerine düşmüyorlar (irca edilemiyorlar) çünkü, ’(Belki), düşük hıza sahib az sayıdakiler hariç, bütün enerji halleri işgal edilmiş...
Gelinen Nihaî Aşama (Kuantum Fiziği) – I
Öyle bir yazı yazılmalı ki, diye düşünüyorum, siyasi veya apolitik, ilmi veya içtimai, san’atsal veya kültürel, dindar-dinsiz, sosyalist veya kapitalist, emperyalist veya anti-emperyalist, Türkiye’nin...
Hologram
Ολόγραμμα (Olôgrama)=Όλος (Ôlos): Hepsi, bütün hepsi+γράμμα (grâma): Harf, yazım. Olôgrama: Holografi metoduyla elde edilen fotoğraf, tablo, levha.
Ολογραφία (Olografîa): Όλος (Ôlos): Hepsi, bütün hepsi +γράφω (grâfo): Yazmak, yazıya geçirmek....
Quebec
Kelimenin kökeni: Algonquin Yerlileri’nin dilinde ‘dar geçit’ veya ‘boğaz’ manalarına geliyor. Böyle denmesinin sebebi St. Lawrence nehrinin daraldığı yerde Quebec City şehrinin bulunuyor olması.
Kod...
Karga
Eski Yunanca; κοράκιον (Korãkion), veya κοραξ (koraks), Yunanca; Κοράκι (Korãki), Fransızca ; Corbeau (Korbo), İngilizce; Crow, Latince; Corvus, İspanyolca; Cuervo, Almanca; Krähe, İtalyanca; Corvo, Portekizce;...
Siccîl
Bu mefhum Fil suresinin 4. Âyetinde geçmektedir:
‘Termîhim bi hicâratim min siccîl’
Bir meâlde;
‘Onların üzerlerine pişkin tuğladan taşlar atıyorlardı’ biçiminde söylenirken bir diğer meâlde;
‘Onlara (o kuşlar)...
Angkor-Wat
Yanılmıyorsam dünyanın en büyük (veya en meşhur) Budist mâbedi Kamboçya’da bulunuyor. İsmi de Angkor-Wat Mâbedi. Zannediyorum 2000 yıldan fazla bir mâzisi var. Benim mevzuum...
Jin
"Jin" kelimesi Kürt dilinde "kadın” mânâsına geliyor. “Kadın”ın Yunanca’daki karşılığı “Γυναίκα-Yineka". Sankritçe "gunneka" kelimesi "inek" mânâsına; Türkçe’deki “inek” kelimesi de buradan mülhem. Uluslararası Tıb...
Psi Psi Psihia Mu
Ψυχή-Psihi: Nefs
Ψυχολογία-Psihologia: Nefsbilim
Ψυχίατρος-Psihiyatros: Nefs hekimi, psikiyatr
Ψυχιατρική-Psihiyatriki: Nefs hekimliği
Ψυχολόγος-Psihologos: Nefsbilimci
Ψυχολογικός-Psihologikos: Nefsbilime dâir
Ψυχανάλυση-Psihanalisi: Nefs tahlili
Ψυχαναλυτής-Psihanalitis: Nefs tahlilcisi, Psikanalist
Ψυχοπάθεια-Psihopatia: Nefs hastalığı
Ψυχοπαθής-Psihopatis: Nefsi hasta olan
Ψυχοσύνθεση-Psihosinthesi: Hâlet-i nefsiye ahengi
Ψυχασθένεια-Psihasthenia:...
No-Bel No Problem
Nobel, İngilizce’de “asil-soylu” mânâsına gelmekte. Fakat mevzumuzun bu “nobel” (nobıl) ile alâkası yok. Biz Alfred Nobel’in hatırasına binâen organize edilen bir bilim müessesesinden bahsediyoruz.
Geçtiğimiz günlerde...
